x

FM200 Gazlı Söndürme Sistemleri


 

FM200 (FE227, FM 200) TS EN 15004 (Eski ISO14520) ve NFPA 2001 standartlarında tanımlanan halokarbon sınıfı, kodu HFC227ea, kimyasal formülü CH3-CHF-CF3 ve kimyasal ismi heptafluorapropane olan söndürücü gazdır.

FM200 gazlı yangın söndürme sistemleri, Halon 1301 sisteminin yasaklanmasından sonra alternatif olarak üretilen ve dünyada en yaygın kullanılan gazlı söndürme sistemidir.  Halon gazının söndürme özelliği kimyasal olmasına karşın, FM200 gazının söndürme özelliği fizikseldir. FM 200 gazı renksiz, kokusuz bir gazdır. Kimyasal yapısı gereği iletkenlik özelliği yoktur. Kullanılacak olan ortamda insan olsa dahi insan sağlığına zarar vermemektedir. FM200 gazlı söndürme sistemi Halon’a benzer olarak 25 bar veya 42 barda azot ile basınçlandırılmış şekilde depolanmaktadır. Bu sistemde söndürücü olarak kullanılacak FM200 gazı, gazın depolandığı silindirler, gazın yangın çıkan mahale boşalmasını sağlayan boru tesisatı ve nozullar bulunur.

Uzun yıllar boyunca otomatik söndürme sistemlerinde Halon 1301 gazı kullanılmıştı. Fakat Halon gazının atmosferin ozon tabakasına vermiş olduğu zarar ve atmosferi ısıtma kapasitesinin yüksek olmasından dolayı, 1992 yılında imzalanan ve 1994 yılından itibaren geçerli olan Montreal Protokolu çerçevesinde, üretimi durdurulmuş ve yeni sistemlerde kullanılması yasaklanmıştır. FM200 gazının EPA (çevre koruma birliği) tarafından ozona zarar vermediği onaylanmıştır. İnsanlar için güvenlidir astım hastalarının nefes alma ilaçlarında itici gaz olarak kullanılmaktadır.

FM200 ve FE227 ticari isimleri Chemours (eski Dupont ve daha eski Great Lakes) firmasına ait olup yüksek saflıkta ve UL listeli ve FM onaylı kalite denetimli olarak imal edilmektedir.

Sistemler ülkemizde de zorunlu olarak kabul edilen TS EN 15004 (eski ISO14520) standartlarına göre dizayn edilir.  %30 emniyet faktörü dahil A sınıfı yüzey yangınları için FM200 konsantrasyonu %7.9 kabul edilmektedir. Diğer dizayn değişiklikler için en son tarihli ISO14520 standartları esas alınır. Yüksek A sınıfı kabul edilen kablo yoğunluğu yüksek ve/veya enerji tüketimi 5kW üzerinde olan ortamlar için FM200 konsantrasyonu %8.5 kabul edilir.

Sisteme ait FM/VdS onaylı bir hidrolik hesap programı üzerinden yapılan çalışma neticesinde montaj kriterleri belirlenmektedir. FM200 söndürme sistemi mühendislik hesaplamaları sonucu, 10 saniyede boşalması gerekmektedir. FM200 minimum dizayn konsantrasyonuna ulaşarak hızla yangını söndürmek üzere planlanmıştır. Yüksek değerdeki eşyalar, yangın riski altında ise her bir saniye çok değerlidir.

Su,  köpük  ve  kimyasal  toz  gibi   yangın  söndürme sistemleri temizlik gerektirirken, FM200 sistemi temizlik gerektirmez. Ateşi absorbe ederek yani yangını kendine doğru çekerek söndürme özelliğine sahiptir. Fm200 gazı boşaldığı odada oksijeni tam olarak yok etmez. İnsanın nefes alma derecesinin altına indirmez.

FM200 Söndürme sistemi için Silindirlerin (Söndürücü Tüpler) et kalınlığı en az 4 mm ile 6mm çelik malzemeden yapılmaktadır. Gaz silindirleri, 99/36/AT (TPED) “Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Direktifi” ne uygun ve silindir üzerinde soğuk damga ile Pi işareti markalanmış olarak üretilmektedir. FM200 söndürme silindirlerin test basınçları 69 bar ile 200 bar arasındadır.

Raf ömrü 32-42 yıldır. Her on yılda bir hidrostatik testlerinin yapılması gerekmektedir. Kurulumu biten sistemlerin her yıl bakımlarının mutlaka yapılması gerekmektedir.

FM 200 Gazlı Söndürme Sisteminin Genel Çalışma Prensibi

Korunacak her mahal içine ayrı tüp veya tüp grubu yerleştirilecektir. Her bir mahal için ayrı bir Söndürme Kontrol Paneli bulunacaktır.

Algılama detektörleri her bir mahal içerisinde çapraz zon prensibine göre yerleştirilecektir. Bunun anlamı söndürme işleminin kendiliğinden başlaması için, panelin her iki zonunda ki dedektörlerin de algılamayı yapması gerektiğidir. Çapraz zonların her birine, noktasal tip dedektörler yerleştirilecektir.

Kontrol panelinin 1. zonuna bağlı olan dedektörlerden biri algılama yaptığında, siren (çan) kesik kesik çalmaya başlayacaktır. 2. zona bağlı olan bir dedektör de algılamayı yaptığında, siren (çan) devamlı olarak çalmaya başlayacak, bununla birlikte gazın mahale boşalması için önceden panele tanımlanan süre (30 sn.) geri saymaya başlayacaktır. Panelde programlanan geri sayma süresinin bitiminde Söndürme Kontrol Paneli, gaz tüplerinin içerisindeki gazı mahalde boşaltacaktır ve flaşörlü siren devreye girecek ve hem ışıklı hem sesli uyarı başlayacaktır. Flaşörlü siren devreye girdiyse mahale gaz boşalmış demektir.

Geri sayma süresi başladıktan sonra, sayımı manuel olarak durdurmak için “bekletme butonu” olacaktır. Bekletme butonu basılı tutulduğu sürece geri sayım sayacı işlemeyecek ve söndürme paneli, boşaltma fonksiyonlarını durduracaktır. Bekletme butonu serbest bırakıldığı takdirde kalan geri sayma işleminin ardından gaz otomatik olarak mahale boşalacaktır.

Detektör tetiklemesinden bağımsız olarak,  gazın elektronik olarak boşaltılabilmesi için bir “boşaltma (başlatma) butonu” olacaktır. Butona basıldığında gaz mahale boşaltılabilecektir.

Ayrıca tüplerin söndürme paneline bağlı detektörlerden kumanda almaksızın elle boşaltılmasını sağlayacak mekanik kumanda sistemi bulunacaktır.

Damperler birinci alarmdan sonra veya boşaltma butonuna basıldığında kapatılacaktır.

FM 200 Gazlı Söndürme Sistemlerinin Kullanım Alanları

Bilgi işlem odaları
Arşiv odaları ve depolar
Müzeler
Sanat galerileri
İlaç ve sağlık tesisleri
Telekomünikasyon tesisleri
Santral odaları
Elektrik kontrol pano odaları
UPS ve batarya odaları
Müzeler
Sanat galerileri
İlaç ve sağlık tesisleri
Telekomünikasyon tesisleri
Santral odaları
Gemilerdeki makina daireleri
Laboratuvarlar